Bebeklerde kusma, özellikle yeni ebeveynlerin en sık karşılaştığı durumlardan biridir. Ancak her kusma hastalık belirtisi değildir. Prof. Dr. Selda Bülbül, bebeklerde ve çocuklarda kusmanın nedenlerini, hangi durumların normal kabul edildiğini ve ne zaman doktora başvurulması gerektiğini detaylı şekilde anlatıyor.

Mide içeriğinin zorlama ile veya kendiliğinden dışarı çıkması her zaman bir anlam taşır, ancak bunun ne derece ve ne zaman önemli olduğu sorusuna cevap vermek zordur.  Bebeklerde ve çocuklarda kusma ile karşılaşıldığında, çocuğun bütün olarak genel durumunun değerlendirilmesi, beraberinde başka bir bulgunun olup olmadığı araştırılmalıdır.

Küçük Bebeklerde Kusma:

Yeni bir bebek ile karşılaştığımızda , aileler tarafından bizlere en sık yöneltilen soru “Bebeğim çok kusuyor, bir hastalığı mı var yoksa?”  olur. Görüyoruz ki bazı aileler bu sorunla daha fazla karşı karşıyalar. Bazı bebekler neredeyse her öğünden sonra yediğinin bir kısmını geri çıkartmaktadır. Bu bebekler ailelerini deli edecek derecede meraklandırırlar. Evin hemen her köşesine çıkardıkları sütün ekşi kokusu siner.  Çevrelerine verdikleri bu zararların yanında kendilerine ise çok nadir olarak zarar verirler. Bu gerçek bir kusma olarak  nitelendirilemez. Bebeklerin mide kapasitesi çok küçüktür ve öğünden sonra fazla gelen miktarı bazen öğünden hemen sonra taze süt, bazen de bir süre sonra kesik süt şeklinde geri çıkarırlar. Bu normal olarak kabul edilir ve ailelerin endişelendirmesini gerektirecek bir durum değildir.  Ancak gene de böyle bir durumun varlığında kontrollerinizi yapan  doktora bilgi vermeniz yerinde olacaktır. Basitçe büyüme kartında kilo artımının izlenmesi endişelenilecek bir durum olmadığını gösteren delil olacaktır. Eğer bebek beklenen kiloyu alıyorsa ( ayda 500 – 1000 gr veya günde 20 – 30 gr), aldığı süt miktarı büyümesi için yeterli demektir.

Evde sizlerin bakabileceği basit ve hızlı testde bezinin herzaman ki gibi ıslanıp ıslanmadığıdır. Eğer bebek vücudunun ihtiyacı olan sütten fazlasını çıkarıyorsa, o takdirde vücudun su açığı artacak ve bu durumda idrar yapma sıklığı azalacaktır. Kusma küçük bebeklerde daha fazla önem kazanır, ve hemen doktor tavsiyesi almak gerekir. Çünkü kusma ile kaybedilen sıvı, eğer yeterince yerine konmazsa dehidratasyon  (kuruma) diye adlandırılan tabloya neden olarak daha ciddi sorunların ortaya çıkmasına, çocuğun hastaneye yatırılarak damardan sıvı verilmesine gerek gösterebilir.

Bazı bebeklerde ise yukarıda tarif ettiğimizden farklı olarak (genellikle hayatın ilk 1. ayı içinde) fışkırır tarzda tüm yediğini çıkardığı görülür. Bu mide ile yutak borusu arasında geri kaçışı önleyen, kapak vazifesi gören kas duvarının iyi gelişmemesi nedeni ile ortaya çıkan pilor stenozu dediğimiz tablodur. Bu durumda mutlaka doktora başvurmak gerekir. Erken dönemde cerrahi tedavi ile düzeltilerek bebek normal gelişimini gösterecektir.

Unutulmaması gereken bir nokta vücudun herhangi bir bölgesinde infeksiyon varlığında daha büyük bebeklerde ve çocuklarda olduğu gibi küçük bebeklerde de kusma olabileceğidir.

Daha Büyük Bebeklerde ve Çocuklarda Kusma Nedenleri:

1) Kusma enfeksiyon hastalığına reaksiyon olarak görülebilir. Bulantı birlikte olur veya olmayabilir.

2) Bazı çocuklar sindirim zorluklarına karşı daha kolayca kusma şeklinde reaksiyon verirler. Genellikle öncesinde bol ve karışık gıda alma hikayesi vardır (örneğin bir yaş günü partisi gibi). Bu durumda kusma içeriğinde sindirilmemiş besin ögeleri görülebilir. Bu aşırı beslenme nedeni ile olabileceği gibi, heyecan, stres, endişe ve aşırı sevinç durumlarında da ortaya çıkabilir. Kabul ediniz ki yaşgünü partisi çocuk için yeterince heyecan yaratan bir olaydır. Bu stresli dönemde vücut normal sindirim işlevini yapamaz ve kusma olabilir.

3) Bir de duygusal stres nedeni ile kusma olur. Örneğin “Pazartesi kusması” dediğimiz olay kreşe veya okula giden çocuklarda hiç de nadir değildir. Burada çözümlenecek olay kusma değil, altta yatan nedendir.

4) Seyahat kusması da 6. ay gibi çok erken dönemde başlayabilmektedir.

Şu Durumlarda Doktora Başvurunuz:

1) Çocuk hasta görünümde ve kustuktan sonra rahatlamıyorsa,

2) Gün içinde hep huzursuz görünüyor ve günün yarısında (örneğin öğleye kadar) bir kaç kez kustu ise,

3) Ateş ve ishal gibi başka hastalık belirtileri varsa,

4) Kusma nedeni ile halsiz düştü, rengi soluklaştı ise, genelde iştahsızlık varsa ve sevdiği yiyeceklere bile isteksizlik gösteriyorsa.

Prof. Dr. Selda Bülbül

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı, Çocuk Beslenme ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı

“Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve düzenli olarak güncellenmektedir.”