Uzunca, atletik ve alımlı kadın işten gelmişti. Kuryenin kapıdan henüz teslim ettiği paketi mengene gibi parmaklarıyla bir çırpıda açtı. Elinde minik, yuvarlak cisimle salona geldi:
__ Sevgilim, yeni sürümü çıkmış göz yuvarlağımın. Artık sen uyurken ultrasonunu çekebilirim. Raporu e-hekime atar, tanısını saatine iletirim. Hem sessiz tarıyor; titreşimli!
Sofrada oturmuş tadına vara vara yapay et konservesini çiğnemekte olan erkek, keyifle gülümsedi. Oturmaktan yumuşamış kasları, düşük omuzları, çıkıkça göbeğiyle olduğundan kısa görünüşlü ve tembelceydi, 21. yüz yıl ikinci yarısının çoğu erkeği gibi. Robot kadınların her sorunu çözmesi, işte, evde yakınmadan çalışmasıyla eskinin aile kavramında omuzlarına yüklenmiş sorumluluklar aniden kalkmış; amaçsız kalan erkekler anın tadını çıkarır olmuştu. Robot erkeklerle evlenen kadınlar için de durum aynıydı. Robotlar temizlikten kişisel sağlık hizmetine kusursuz sorun çözücülerdi. An ise uyanma anı, yemek anı, denetimlerden geçmiş yayınları izleme anından ibaret. Amaç olmayınca motivasyon da kalmamıştı.
Merhaba Okur.
İlk merhabamızda “okur” olmak kıymetine değinmiştim. Bu ara “hafıza”, kurcalar oldu aklımı.
Bilim beyne ulaşan uyarıların işlenip depolandığı yere hafıza demiş. Dış etkiler beynin hipokamus, nörokorteks ve amigdalasında depolanırmış. Burası bilim insanlarının işi… Amigdala ilginç.
Sevgi, şefkat, korku, endişe, aşk, nefret, öfke, merhamet, rekabet hisleri amigdalaya gelen etkilerle doğarmış. Mesela medial amigdala uyarıldığında saldırganlık artmış. Amigdala küçükse “duygu yoksunluğu” ve laboratuvar farelerinin kendilerinden zayıf farelere saldırdığı izlenmiş. Yani orantısız güç ve şiddet uygulayana “küçük beyinli” demek hakaret değil, bilimsel gerçek!
Dünya kurulalı duygulardan ilham aldığı düşünülen romanlar, şiirler, müzik, resim, filmler ki bu yapıtlarla aşkı aşık olmadan da bildik; özledik, isyan ettik, kavga ettik, terk ettik, geri geldik… Ruhun derinliğinden değil, amigdaladanmış. Duygunun kaynağıymış amigdala. Mecnun çölleri, Leyla’ya sevdasından aşmamış. Büyük İskender o tarihte bilebildiği toprakları amigdalası sebebine zapt etmiş. Hitler muhtemelen amigdalasını aldırmış…
Ya, amigdala, manyetik etkiyle manüple edilse, bir tür Frankenstein’lar olagelir mi? Amigdalasına müdahale edilmiş, duygusuz ve zayıfı hedef alan Frankenstein’lar…
Fantastik kurgular bir yana. Artık hareket esnekliği ve serbestisi insandan ayırt edilemeyen, yapay zekalı kadın ve erkek görünümlü robotlar var.
Düşünmenin sistematiği ile kodlanmış yapay zeka, tıpkı insan gibi değerlendirme ve çıkarsama yapıyor. Notaların bütün varyasyonlarını tarayıp müzik yapıyor. Olayları tüm bakış açılarından tarıyor… Yapay zekanın yapamadığı tek şey var: Özgün eser. Çünkü her bir insanı eşsiz kılan muazzam ayrıntıdan hala yoksun. Amigdala!
Bir robot bu yazıyı sizlerle buluşturacak olmanın heyecanını duyamaz; açıklayamaz da. Elektrik kesildiğinde aniden beliren karanlık korkusunun, elini güvendiğin bir elin avucuna bırakmayla dağılmasını da… Çünkü insan hafızası dijital bir depo değil. O, iyisiyle kötüsüyle dünya üzerinde yaşayan sekiz milyar eşsiz amigdala!
İ. Hande Ekşioğlu Aralık 2025, Bodrum